artykuły

przewodnik-po-polscePRZEWODNIK PO POLSCE
Reklama
Orneta - perła architektury warmińskiej
  fot. wikipedia.org Orneta - perła architektury warmińskiej

Orneta - perła architektury warmińskiej

Orneta – warmińska miejscowość, będąca miastem już przed 1313 r., w latach 1341-50 była siedzibą biskupów warmińskich. Ze względu na unikatowe zabytki jest nazywana „perłą architektury warmińskiej”.

Miasto leży na szlaku, którym Mikołaj Kopernik odbywał swoje podróże służbowe, więc bez wątpienia odwiedzał je wiele razy. Udokumentowana wizyta miała miejsce w sierpniu 1538 r. podczas objazdu dóbr z nowo wybranym biskupem warmińskim Janem Dantyszkiem.

Do gotyckich budowli pamiętających czasy Kopernika należą ratusz oraz kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty. Są tutaj również pozostałości murów obronnych z XIV w. i piwnice rozebranego zamku, na których w XIX w. zbudowano szkołę.

Zachowało się też kilka młodszych zabytków. Piękne barokowe kościoły można podziwiać w sanktuariach w Krośnie (4 km od Ornety) i Chwalęcinie (ok. 10 km).

Z Ornety do Lidzbarka Warmińskiego wiedzie ścieżka rowerowa o długości 28 km, wytyczona na nasypie dawnej linii kolejowej. Jazdą nią jest łatwa i nieuciążliwa, bo na trasie brak stromych wzniesień i spadków.

Co warto w Ornecie zobaczyć?

  • Ratusz – wybudowany w stylu gotyckim znajduje się w centralnej części rynku orneckiego. Powstał on w 1351 na miejscu dawnego domu kupieckiego. Pierwsza wzmianka o nim datowana jest na 1359. Obecny kształt bryły ratusza został nadany najprawdopodobniej w latach 1376–1389. Jest to budynek murowany z liczną zendrówką. W XV wieku ratusz został obudowany murowanymi budami, które wzmiankowane są już w 1423. W 1614 owe budy uzyskały status domków budniczych. Ratusz ornecki zbudowany jest na planie prostokąta, z dosyć znacznie rozczłonkowanym szczytem. Dach wieńczy ośmioboczna wieżyczka barokowa z galeryjką, która odnawiana była trzykrotnie w 1586, 1622 i 1832. W hełmie wieży umieszczony jest najstarszy na Warmii dzwon pochodzący z 1384.
  • Kościół św. Jana Chrzciciela z XIV w.
  • Zabytkowa plebania przy kościele św. Jana Chrzciciela.
  • Kościół parafialny św. Jana Chrzciciela – gotycki kościół parafialny został zbudowany w latach przed 1350 – po 1370, z inicjatywy biskupa Hermana z Pragi. Jest ceglaną czteroprzęsłową bazyliką z niewyodrębnioną częścią prezbiterialną i z wieżą od zachodu. W XV w. dobudowano kaplice boczne, które z czasem otrzymały ozdobne szczyty, nadające budowli niezwykle malowniczy wygląd, podkreślony ceramicznym detalem architektonicznym. Kościół znacznie ucierpiał w historii, głównie za sprawą wojen i pożarów, lecz mimo to należy do najbardziej interesujących na Warmii. Został zniszczony w czasie wojen krzyżackich w latach 1519–1525. Po zniszczeniach kościół przebudowano i rozbudowano, otrzymał m.in. nowe szczyty i sklepienia. Około 1900 przeprowadzono gruntowny remont kościoła nie zmieniając jednak jego konstrukcji i architektury. We wnętrzu budynku na uwagę zasługują liczne zabytki: ołtarz główny z 1744, żyrandol z 1576, barokowe ołtarze boczne (św. Elżbiety Węgierskiej, św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Serca Pana Jezusa), ambona z 1744. Liczne są ołtarze umieszczone przy filarach: ołtarz NMP Różańcowej z 1761 roku, ołtarz św. Józefa. Wewnątrz znajduje się również gotycki krzyż z XV wieku oraz mosiężny lawaterz. Znajdują się też gotyckie malowidła ścienne (m.in. Koronacja Marii z końca XIV w.), a ponadto liczne malowidła z XV w.
  • Cerkiew prawosławna św. Mikołaja (parafialna). Dawny kościół ewangelicki wybudowany w latach 1829–1830, zapewne według projektu Karla Friedricha Schinkla, wieża 1905–1906. Po 1945 został przekazany Kościołowi prawosławnemu. Nastąpiła wtedy adaptacja wnętrza do potrzeb liturgii prawosławnej, przebudowano ołtarz, ustawiono ikonostas. Pierwotny ołtarz barokowy połączony jest z kazalnicą (zakupiony z jednego z kościołów katolickich).
  • Cerkiew bł. Emiliana Kowcza, dawny budynek magazynowy z pocz. XX w.
  • Kaplica Jerozolimska – pochodzi z 1829 roku. Wewnątrz barokowe wyposażenie m.in. ołtarz. Na ścianach zabytkowe obrazy z XVII w., przedstawiają one ukrzyżowanie i zdjęcie krzyża. Znajdują się też tutaj obrazy ukazujące życie św. Marii Magdaleny oraz zabytkowe drewniane świeczniki z początku XIX wieku.
  • Zabytkowe kamienice przy Placu Wolności.
  • Układ urbanistyczny miasta z rynkiem i ratuszem pośrodku, znajdują się też tutaj liczne kamieniczki zabytkowe które otaczają rynek oraz stoją przy okolicznych ulicach.
  • Kamienice na starym mieście, głównie wokół rynku, pochodzące z XVII–XIX w.
  • Klasztor katarzynek z drugiej połowy XVI w.
  • Pozostałości zamku biskupiego (piwnice) z XIV i XVI w.
  • Pozostałości murów obronnych z XIV w.
  • Spichlerz z drugiej połowy XVIII w.
  • Gmach szkoły zawodowej z 1905 r.
  • Synagoga

Polska jest piękna. Nie czekaj, ruszaj w drogę!

Lokalizacja, kempingi w okolicy