artykuły

przewodnik-po-polscePRZEWODNIK PO POLSCE
ReklamaBilbord - Ubezpieczenia Sebastian
Zamek w Malborku
  fot. pixabay.com Zamek w Malborku

Malbork – miasto w cieniu zamku

Malbork – to miasto zna chyba każdy w Polsce. Głównie za sprawą największego, gotyckiego zamku krzyżackiego w Europie, który przyciąga turystów z całego świata. Historyczne miasto, które było stolicą państwa Zakonu Krzyżackiego.

Zamek Krzyżacki w Malborku. Malborska warownia wpisana na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO jest uznawana za największy w Europie zamek z cegły - pod względem Zamek krzyżacki Malbork. W ciągu 40 lat budowy zużyto na niego od 35 do 50 milionów sztuk cegieł. Na potrzeby samego tylko Zamku Wysokiego wykorzystano ok. 12 tys. ton kamieni fundamentowych oraz 3,5 mln ręcznie formowanych i wypalanych cegieł. Ale ogrom tej budowli to zaledwie część wrażenia pod jakim są przybysze z całego świata. Piękno architektonicznych detali, pobudzająca wyobraźnię historia tych murów oraz widowiskowe rekonstrukcje dopełniają niesamowitego klimatu tego miejsca.

Malbork warto odwiedzić w lipcu. Wówczas będziemy mogli nie tylko zwiedzić zamek, ale również wziąć udział w wyjątkowej, plenerowej imprezie Oblężenie Malborka. Jakiekolwiek zdjęcia nie oddadzą tego, co można przeżyć w tłumie widzów i rycerzy lub podczas nocnej iluminacji gotyckich umocnień.

A przecież są jeszcze ciekawe zbiory militariów, zabytków archeologicznych i architektonicznych oraz jedne z najcenniejszych na świecie - wspaniałe kolekcje wyrobów z bursztynu.

Atrakcji zresztą przybywa niemal co roku. Kilka lat temu otwarto do zwiedzania Ogrody Wielkich Mistrzów. W 2014 roku zakończono odbudowę historycznego zespołu Bramy Nowej, która stała się nowym wejściem na teren Zamku. Tutaj też powstały nowe kasy, sklep i recepcja.

ReklamaŚródtekstowy Dethleffs 21.09-02.10 Sebastian
Warto również podkreślić niesamowitą wiedzę miejscowych przewodników. A jest o czym opowiadać, bowiem średniowieczna organizacja Państwa Zakonnego i jego wynalazki techniczne także dzisiaj potrafią zadziwić. Jednym z nich jest system ogrzewania podłogowego, wzmiankowany na wielu współczesnych portalach firm grzewczych. Krzyżacy rozgrzewali ogniskami wielkie kamienie znajdujące się w specjalnych piwnicach. Po wygaszeniu płomieni usuwali przeciągiem powstałe spaliny, a na koniec otwierali w posadzkach pomieszczeń specjalne kanały. Tą drogą dochodziło ciepło uwalniające się z rozgrzanych kamieni - jak ze współczesnego pieca kumulacyjnego.

Aby z przyjemnością i bez pośpiechu poznać atrakcje zamkowych wnętrz - najlepiej zarezerwować dla siebie minimum kilka godzin. Łatwiej usłyszeć wtedy jęki dobywające się z lochów, szczęk krzyżowanych mieczy, poczuć zapach średniowiecznych murów i dostrzec urok architektonicznych pomysłów.

Miasto organizuje również wiele ciekawych imprez plenerowych, które nawiązują do historii Malborka i zamku – największa z nich to wspaniałe „Oblężenie Malborka”, które w lipcu, w rocznicę bitwy pod Grunwaldem ściąga tysiące turystów z całego świata. Wówczas można obejrzeć odtwórców historycznych z wielu bractw rycerskich z wielu zakątków Europy, organizowane są turnieje, zawody, wokół zamku żyje średniowieczne miasteczko. Kulminacją zaś jest nocna bitwa o zamek.

Jednak nie tylko samym zamkiem „stoi Malbork”. W mieście jest również wiele ciekawych zabytków do zobaczenia.

ReklamaŚródtekstowy 2 Prenumerata 21.09-02.10
Ratusz w Malborku

Wzniesiony został w latach 1365–1380 w miejscu wcześniejszego ratusza. Rekonstruowany w końcu XV wieku i w 1901 przez Conrada Steinbrechta. Zbudowany na planie prostokąta, podpiwniczony, dwukondygnacyjny. Ma dwuspadowy dach z dwoma ozdobnymi szczytami i wieżyczkę pośrodku kalenicy. W wieżyczce znajdował się dzwon odlany w 1407. W piwnicach przed wojną znajdowała się restauracja „Ratskeller” z izbą pamięci Hindenburga. Obecnie w Ratuszu mieści się Młodzieżowy Dom Kultury „Ratusz”.

Resztki murów obronnych wraz z bramami oraz basztami

Wzniesione w pierwszej połowie XIV wieku z cegły. Mają konstrukcję arkadową. Są stosunkowo cienkie, jak na konstrukcję obronną. Zasadnicza grubość ściany wynosi 45 cm (1,5 cegły) wzmocniona jest od strony miasta filarami o grubości 45 cm. System obronny Malborka – Stare Miasto malborskie uzyskało już w XIII wieku system obronny, który rozbudowywano systematycznie aż po czasy nowożytne. Ze średniowiecznych umocnień zachowały się od wschodu fragment ceglanych murów, Brama św. Ducha (Garncarska) i relikty baszt, od południa Brama Mariacka oraz od zachodu mur oporowy wysoczyzny miejskiej, na którym oparte były niegdyś budynki spichrzowe.

Brama Mariacka

Brama Mariacka, zwana także Sztumską oraz Przewozową – zbudowana razem z systemem obronnym w pierwszej połowie XIV wieku. Wznosi się ona na planie prostokąta o wymiarach 6,6 na 7,6 metra na wysokość 10 metrów. Jej fasadę południową i północną zdobią blendy zamknięte ostro łukami. Ta gotycka budowla uzyskała po pożarze dachu w 1838 charakterystyczną nadbudówkę z muru pruskiego. Na przełomie lat 1936/1937 przystąpiono do rekonstrukcji dachu według projektu mistrza budowlanego Paula Domberta. Rozebrano wieżyczkę, a bramę nakryto czterospadowym dachem, kryjącym krenelaż. Zegar umieszczono w ozdobnym krenelażu. Po II wojnie światowej nie nakryto baszty dachem z 1937.

Baszta maślankowa

Baszta maślankowa, inaczej lichnowska – jedna z najwyższych wież znajdujących się w kompleksie zamku malborskiego. Wysunięta najdalej na północ spełniała rolę strażnicy. Wzniesiona w latach 1335–1340 na rzucie okrągłym o średnicy 8,68 m (28,8 m wysokości), w północno-zachodnim narożniku murów obronnych Podzamcza. W 1906 otrzymała szpiczasty dach, który zwieńczono postacią kobiety ubijającej masło (tzw. Baby Maślanej) wykutej z blachy przez Emila Jentzena. Z basztą związane są liczne legendy. Jedna z nich mówi, że kiedyś Krzyżacy wprowadzili podatek od ubijania masła. Przeciwko tej decyzji zbuntowali się rajcy miejscy. Twierdzili, że z tego powodu wzrośnie cena masła, spadną zyski, a oni stracą klientów. Krzyżacy nie tolerując sprzeciwu i obawiając się dalszych zamieszek zamknęli buntowników w wysokiej wieży. Stąd nazwa. Baszta maślankowa. Obiektu nie można zwiedzać.

Brama Garncarska

Zwana także Elbląską lub Św. Ducha – zbudowana najprawdopodobniej w 1380. Jest bramą pięciokondygnacyjną wysokości 12 m, wzniesioną na planie prostokąta o wymiarach 7,6 na 9,4 metra. Prócz przejazdu znajdują się w przyziemiu bramy dwa przejścia dla pieszych. Szerokie fryzy, oddzielające kondygnacje i blendowanie w dwu górnych oraz tarcze herbowe na najwyższym piętrze, a wreszcie prześwity strzelnicze o wykroju prostokątnym, kształtowały plastycznie wielką płaszczyznę ściany wschodniej. Podobnie uformowana, zwrócona ku miastu fasada zachodnia nie posiadała wielkiej wnęki, jaka znajdowała się po przeciwnej stronie i sięgała na wysokość trzech kondygnacji.

Gotycki kościół św. Jana w Malborku

Pochodzi z drugiej połowy XIV wieku – kościół odbudowano po zniszczeniach oblężniczych z lat 1457–1460 w latach 1467–1523. Wzniesiono kościół sześcioprzęsłowy, trójnawowy, z nawami o jednej wysokości (halowy), z wieżą stojącą przy południowej nawie. W 1592 pochowano tutaj przedstawiciela rodu Kostków herbu Dąbrowa – Macieja Kostkę, s. Jana (wójt malborski) i Małgorzaty Eulenberg. W 1635 r. zachodnie przęsło świątyni runęło na skutek wybuchu miny. Zamknięcie skróconej o jedno przęsło budowli pochodzi z 1668 r.

Kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy

Dawniej pod wezwaniem św. Jerzego. Zbudowany w czasach polskich 1711–1712, zaprojektowany przez Jakuba Goraua. Prosta bryła, ze ścianami bocznymi o konstrukcji szkieletowej, barokowym hełmem wieży i portalem od strony ulicy Rzeźniczej. Do kościoła w 1926 dobudowano murowana salę parafialną (dom katechetyczny) na około 350 osób.


Szkoła Łacińska

Gmach zbudowany w 1352 przez wielkiego mistrza Winricha von Kniprode, od XVI wieku do 1864 pełnił rolę szkoły, w której uczono początków łaciny. Zniszczona w czasie pożaru miasta 26 lipca 1899. Odbudowana w 1900 jako typowy magazyn. Obecnie zachowane fragmenty stanowią partie murów odwodowych, murowanych z cegły palonej na zaprawie wapiennej w wątku gotyckim. Przykład budowli sprzężonej z rytmem fortyfikacji miejskich z okresu średniowiecza.

Młyn Górny (Piekarski)

budowany w 1400, na planie prostokąta o wymiarach 12,75 na 25,50 m, przy grubości murów 1,35 m. Jego dach odbudowany po pożarach w 1410 i 1718. Na pierwotnym, wschodnim szczycie występuje bogate blenkowanie.

Szpital Jerozolimski

Dwukondygnacyjny budynek pochodzący prawdopodobnie z XVI wieku. Pierwotnie pełnił funkcję szpitala, po wojnie mieściły się nim mieszkania, ale w wyniku zaniedbań i pożaru podupadł. Odbudowany w latach 2006-2011. Obecnie budynek jest zagospodarowany przez Malborskie Centrum Kultury i Edukacji. Wpisany na listę World Monuments Watch 2006.

Polska jest piękna. Nie czekaj, ruszaj w drogę!