artykuły

przewodnik-po-polscePRZEWODNIK PO POLSCE
ReklamaBilbord - Makita 05.05-05.06 Sebastian
Obóz koncentracyjny w Sobiborze
  fot. Wikipedia Obóz koncentracyjny w Sobiborze

Obóz koncentracyjny w Sobiborze

Obóz zagłady w Sobiborze – niemiecki nazistowski obóz zagłady funkcjonujący od maja 1942 roku do października 1943 roku przy stacji kolejowej Sobibór na linii Chełm – Włodawa. Obecnie ponure muzeum świadczące o zagładzie wielu tysięcy ludzi nieludzkiego, nazistowskiego reżimu.

Obóz został utworzony w ramach akcji „Reinhardt”; prowadzono w nim eksterminację ludności żydowskiej. Niemcy kierowali do niego transporty z gett i obozów pracy w okupowanej Polsce, przede wszystkim z dystryktu lubelskiego. Ponadto w Sobiborze byli mordowani Żydzi z Austrii, Protektoratu Czech i Moraw, Francji, Holandii, Niemiec, Słowacji i ZSRR. Ofiary zabijano w stacjonarnych komorach gazowych przy użyciu gazów spalinowych.

14 października 1943 roku w obozie wybuchło powstanie, w którego trakcie zbiegło około 300 więźniów. Liczbę tych, którym udało się przeżyć wojnę, historycy szacują na około 40–70 osób.

W literaturze przedmiotu liczbę Żydów zamordowanych w Sobiborze szacuje się w przedziale od 130 tys. do 300 tys. osób. W publicznej świadomości utrwaliła się zwłaszcza liczba 250 tys. ofiar, którą przyjęto w czasie pierwszego powojennego śledztwa. Badania przeprowadzone przez Roberta Kuwałka, których wyniki opublikowano w 2014 roku, wskazują jednak, że liczba ofiar Sobiboru wyniosła w rzeczywistości około 170–180 tys. osób.

Obóz zagłady w Sobiborze, a w szczególności bunt jego więźniów w październiku 1943 roku, zostały ukazane w brytyjskim filmie telewizyjnym Ucieczka z Sobiboru (ang. Escape from Sobibor) z 1987 roku.

O powstaniu więźniów Sobiboru opowiada również rosyjski film Sobibór z 2018 roku.

W obozie zagłady w Sobiborze toczy się akcja włoskiej powieści Dziewczynka z Sobiboru (wł. La bambina e il nazista) autorstwa Franco Forte i Scilli Bonfiglioli (wyd. 2020).

W 1993 r., w 50. rocznicę wybuchu powstania w Sobiborze, utworzono Muzeum Byłego Obozu Zagłady.

Kolejnym etapem była budowa budynku Muzeum i Miejsca Pamięci w Sobiborze. Swoją bryłą obiekt wpisuje się w przestrzeń po byłym niemieckim obozie zagłady. Składa się z przeszklonej sali wystawienniczej, w której znajduje się wystawa główna, oraz sali wielofunkcyjnej przeznaczonej m.in. do prowadzenia zajęć edukacyjnych, wykładów i seminariów. W budynku znajduje się również miejsce obsługi zwiedzających, a także pomieszczenia biurowe dla pracowników.

W październiku 2020 roku otwarta została wystawa stała „SS-Sonderkommando Sobibor.

Niemiecki obóz zagłady 1942–1943”. Ekspozycja złożona z 16 paneli tematycznych ukazuje dzieje obozu zagłady w Sobiborze z uwzględnieniem losów poszczególnych ofiar w szerokim kontekście działania nazistowskiego aparatu eksterminacji ludności żydowskiej w Polsce i Europie. Materiały Ikonograficzne to niemal setka zdjęć i dokumentów. Centralną część przestrzeni ekspozycji zajmuje dwudziestopięciometrowa gablota, w której znajduje się 700 obiektów odkrytych podczas trwających od 2000 roku badań archeologicznych.

Są to przedmioty osobiste należące do ofiar głównie: biżuteria, klucze, okulary, fragmenty ubrań, przybory piśmiennicze. Większość z nich pozostaje anonimowa. Ekspozycję wystawy stałej cechuje różnorodność pod względem użytych środków. Znajdują się tu zarówno analogowe, jak i multimedialne formy, które mają na celu zachęcić odbiorcę do poznawania, kontemplacji i interpretacji miejsca historycznego.

Polska jest piękna. Nie czekaj, ruszaj w drogę!