artykuły

przewodnik-po-polscePRZEWODNIK PO POLSCE
Reklama
Kolegiata w Kartuzach
  fot. Wikipedia Kolegiata w Kartuzach

Kolegiata w Kartuzach

Kolegiata w Kartuzach jest jednym z najstarszych oraz najcenniejszych zabytków sztuki gotyckiej na Pomorzu i Kaszubach. Zobaczyć można też tam niezwykły zegar słoneczny wbudowany w ścianę. Charakterystyczny jest dach świątyni. W 1731 roku zyskał on wtedy kształt wieka trumny.

Kolegiata w Kartuzach wzniesiona została w latach 1383-1403. Gotycki kościół powstał jednocześnie z całym kompleksem klasztornym. Wewnątrz świątyni wart uwagi jest gotycki ołtarz z 1444 roku.

Na uwagę zasługuje kościelny zegar, którego wahadło wyrzeźbione jest na kształt anioła śmierci. Mieści się on w północnej części nawy głównej. Biały anioł z kosą w ręku porusza się ponad głowami zwiedzających i znajduje się bezpośrednio pod chórem.

Z innych elementów zespołu poklasztornego zachowały się budynki gospodarcze, erem (cela braci zakonnych) oraz refektarz – od 1995 r. siedziba galerii sztuki współczesnej.

Inne zabytki sakralne warte obejrzenia w Kolegiacie.

Ołtarze boczne

W nawie głównej, na jej północnej i południowej ścianie umieszczone są cztery ołtarze boczne: "Wieczerzy Pańskiej", "Wszystkich Świętych", "Trzech Króli" i "Bożego Narodzenia". Największą uwagę przykuwa pierwszy z nich, "Wieczerzy Pańskiej", dzieło gdańskiego mistrza Hansa Caspara. W 1678 r. wykonał go na zamówienie przeora Jana Bilsteina z czarnego marmuru i białego angielskiego alabastru. Pozostałe trzy u znanego gniewskiego snycerza Macieja Schollera zamówił następca Bilsteina, Wawrzyniec Fendrich.

Stalle

W przedniej części nawy ustawione są dwa rzędy drewnianych, barokowych, kunsztownie zdobionych stalli. Pierwsze zainstalowane zostały w przeddzień dnia św. Brunona, 5 października 1643 r., kolejne w 1677 r. Starsze stalle, stojące z przodu przy południowej ścianie, mają na zapleckach przedstawienia apostołów, te przy północnej - świętych eremitów i patronów kartuzów. Zaplecki nowszych stalli, stojących głębiej po obu stronach świątyni zdobią postacie ewangelistów i sceny Męki Pańskiej. Umieszczone całkiem z tyłu są skromniejsze i przeznaczone były dla braci laików.

Empora z prospektem organowym

Na ścianie kościoła znajduje się późnorenesansowa, wykonana ok. 1640 r., empora z bogato zdobioną, symetryczną, jedenastopolową balustradą. Środkowe, kwadratowe pole empory zajmuje tarcza jednowskazówkowego zegara. Na końcu jego wahadła umieszczona jest postać anioła z kosą, kołysząca się tuż nad głównym wejściem do kościoła. Pierwsze organy pojawiły się w świątyni w 1850 r. Był to instrument 14 głosowy, z których 9 było manualnych a 5 nożnych. W późniejszym czasie instrument był kilkakrotnie poddany renowacji i modernizacji.

Tron przeora

Zwany również tronem celebransa - posiadający bardzo bogate opracowanie rzeźbiarskie drewniany obiekt z 1677 r. zbudowany w formie niszy, stojący w prezbiterium po prawej stronie ołtarza w ściennej wnęce. W centralnej części nad siedziskiem ukazana jest postać Boga Ojca. Jego palec wskazujący prawej dłoni skierowany jest ku niebu, lewej pokazuje na przedstawioną na zaplecku tronu postać Chrystusa. Na dekoracyjnych skrzydłach ukazani są św. Brunon i św. Hieronim.

Kurdyban

W kartuskim kościele, jako jedynym w Polsce, zachowało się w pierwotnym miejscu przeznaczenia zdobienie ścian prezbiterium złoconym kurdybanem. Ufundował je przeor Wawrzyniec Fendrich w 1685 r. Kojarzony jest z pobytem Jana III Sobieskiego na Pomorzu, gdy polski król odwiedził Gdańsk, Żukowo, Kartuzy.

Polska jest piękna. Nie czekaj, ruszaj w drogę!

Lokalizacja, kempingi w okolicy