artykuły

przewodnik-po-polscePRZEWODNIK PO POLSCE
Reklama
Nidzica – brama Mazur
  fot. wikipedia.org Nidzica – brama Mazur

Nidzica – brama Mazur

Nidzica, zwana bramą wjazdową na Mazury, położona jest w południowej części województwa warmińsko-mazurskiego. Dzieje miasta sięgają XIV wieku, wybudowany wówczas zamek był siedzibą administracji krzyżackiej.

Jest to największy na Mazurach pokrzyżacki zamek o charakterze rezydencjalno- obronnym. Obecnie mieści się w nim Nidzicki Ośrodek Kultury, Muzeum Ziemi Nidzickiej, restauracja i hotel, pracownia rzeźby, galeria malarstwa i miejsko-gminna biblioteka.

Z dawnej przeszłości ocalał nie tylko zamek, ale również resztki murów obronnych z zachowanymi częściowo basztami, tzw. klasztorek i kościoły na terenie gminy. Okolice miasta to niezwykle malowniczy, pagórkowaty krajobraz, pokryty licznymi jeziorami, lasami, mokradłami i torfowiskami. Liczne miejsca, ze względu na swoją wartość, zostały objęte ochroną rezerwatową. Najciekawsze z nich to rezerwat źródeł rzeki Łyny oraz rezerwat żółwia błotnego. Niezwykle interesujące są również przełomy rzeki Koniuszanki oraz związane z tą rzeką zjawisko sufozji.

Co warto w Nidzicy zobaczyć?

  • Zamek krzyżacki – powstał w II połowie XIV wieku. Budowla z polnego kamienia i cegły wznosi się na rzucie prostokąta (wymiary 62 x 44 metry). Jest on największym pokrzyżackim zamkiem rezydencyjko – obronnym na Mazurach. Zamek był siedzibą wójtów – komturów, urzędów miejskich, był wykorzystany również jako więzienie, a przed 1945 rokiem mieścił się w nim sąd obwodowy. Obecnie zamek jest siedzibą Nidzickiego Ośrodka Kultury, Biblioteki Miejskiej, Muzeum Ziemi Nidzickiej, hotelu, restauracji, galerii malarstwa i pracowni rzeźby oraz bractwa rycerskiego.
  • Klasztorek - jest to gotycka budowla o charakterze obronnym. Został usytuowany w południowo – wschodnim narożniku miasta i należał do miejskich fortyfikacji. Pierwotnie wschodnia jego część spełniała rolę baszty narożnej. W wiekach późniejszych wykorzystywany był jako szkoła dla niższego personelu kościelnego, koszary, biblioteka miejska, kino. Przed spaleniem w 1914 r. użytkowany był jako spichlerz. Uległ zniszczeniu w 1945 r. Po odbudowie w latach 1967–1988 adaptowany został na filię Archiwum Państwowego.
  • Ratusz - wzniesiony w 1842 r. w miejscu rozebranego w 1824 r. Reprezentuje styl neoklasycystyczny. Obecnie siedziba Urzędu Miejskiego w Nidzicy, Punktu Informacji Turystycznej, tygodnika „Głosu Nidzickiego”, Lokalnej Organizacji Turystycznej Powiatu Nidzickiego a także Lokalnej Grupy Działania „Brama Mazurskiej Krainy”.
  • Kościół św. Wojciecha - zbudowany w XIV w. i włączony do miejskiego systemu obronnego, w zachodniej części miasta. Fragment murów obronnych został zachowany do dnia dzisiejszego i widoczny jest przy wejściu na plebanię parafii katolickiej od strony kościoła. Pierwszą wzmiankę o kościele znajdujemy w dokumencie lokacyjnym miasta z 1381 r. Uroczyste poświęcenie przeprowadzono w 1404 r. Na skutek działań wojennych w 1914 r. kościół ponownie spłonął. Odbudowano go w latach 1920–1924, nadając mu pseudorenesansowy styl, który zachował się do tej pory.
  • Kościół Ewangelicko – Augsburski p.w. św. Krzyża - zbudowany został w latach 1858–1860 w stylu neogotyckim, wieżę dobudowano w 1890 r. Drewniany strop jest kasetonowy. Wewnętrzny wystrój stanowi zbiór cennych zabytków sztuki sakralnej z terenu południowego Mazur. Są to przede wszystkim malowane na drewnie dawne obrazy ołtarzowe (najstarsze z XV w.) oraz rzeźby w drewnie, pochodzące z dawnych kościołów ewangelickich.
  • Dawny browar - powstał w 1868 r. i pierwotnie nosił nazwę „Schlossbrauerei Neidenburg” (Browar Zamkowy Nidzica). Po zakończeniu działań wojennych w browarze mieściła się rozlewnia oranżady a po remoncie w 1958 r. powstała Nidzicka Wytwórnia Win i Miodów Pitnych. Dawny „Browar Zamkowy” w 1992 r. decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, został wpisany do rejestru zabytków jako ciekawy przykład XIX – wiecznego budownictwa przemysłowego. Obecnie jest on w rękach prywatnych i nosi nazwę: Wytwórnia Win i Miodów Pitnych w Nidzicy.
  • Łyński Młyn - zbudowany na początku biegu rzeki Łyny. Pierwsze o nim wzmianki sięgają 1387 r. Po spiętrzeniu wody utworzono małe jeziorko o powierzchni 1 ha. Pierwszym właścicielem młyna był w 1387 r. brat Zakonu Krzyżackiego komtur Johann von Baffort z Ostródy. Początkowo w młynie mielono zboże, później przystosowano go do przeróbki kaszy. W 1657 r. budynki gospodarcze młyna wykorzystywali sukiennicy z Nidzicy jako folusz (do wyrobu sukna), napędzając prasy wodą. Podczas I wojny światowej młyn zajęty był przez Rosjan. Po wojnie młyn funkcjonował jeszcze parę lat.

Źródła Rzeki Łyny

Rezerwat przyrody jest rozległą doliną zajmującą 120,54 ha z licznymi bocznymi wąwozami i dolinkami o stromych zboczach. Dla wygody zwiedzających przy rezerwacie utworzone zostały parkingi a ponadto schody i pomosty ułatwiające penetrację zboczy i obserwowanie interesującego zjawiska, jakim jest wsteczna erozja źródliskowa, która stanowi bardzo rzadkie zjawisko w skali europejskiej.

Koniuszanka I

Rezerwat przyrody położony jest 15 km na północny wschód od Nidzicy, w okolicach miejscowości: Napiwoda, Moczyska i Koniuszyn. Obszar ten objęto ochroną w celu zachowania terenu, na którym występują zjawiska sufozji na sandrze.

Koniuszanka II

Rezerwat leśny, którego nazwa pochodzi od rzeki Koniuszanka przepływającej przez środek rezerwatu. Rezerwat, jako jeden z nielicznych w Polsce, ma na celu zachowanie niezwykle malowniczego, przełomowego odcinka Koniuszanki i liczy on 64,55 ha powierzchni. Utworzony został dla ochrony lasów położonych na styku strefy pojeziernej z Sandrem Kurpiowskim. Rezerwat obejmuje obszar leśny leżący przy ujściu rzeki Koniuszanka, wpływającej do jeziora Omulew.

Kamień Tatarski

To największy na Mazurach głaz narzutowy pozostawiony przez ustępujący lodowiec. Jego obecne wymiary to: obwód 19 m, długość 6,5 m, szerokość 4m, wysokość 1,8 m. Pierwotne jego wymiary nie są znane. Zmieniały się one z biegiem lat na skutek rozbijania głazu, w celu wyrobu kamieni młyńskich i budowlanych. Nazwa „Kamień Tatarski” wywodzi się od legendy, dotyczącej obrony miasta Nidzica przed najazdem Tatarów.

Polska jest piękna. Nie czekaj, ruszaj w drogę!

Lokalizacja, kempingi w okolicy