artykuły

podrozePODRÓŻE
ReklamaBILBOARD - Ubezpieczenia (różowe) 08.10-31.10
Caravaning na Trakcie Pamirskim

Caravaning na Trakcie Pamirskim

Czas czytania 16 minut

Wyobraźcie sobie drogę długości 1200 km, która wije się między potężnymi szczytami gór, a jej najwyższy punkt sięga 4655 m n.p.m. Łączy Osz w Kirgistanie z Duszanbe – stolicą Tadżykistanu. Historycznie była częścią Jedwabnego Szlaku, a dziś jest jedną z najbardziej spektakularnych tras Azji Centralnej.

Właśnie zabieramy Was w naszą najbardziej szaloną podróż – przejedziemy cały Trakt Pamirski kamperem na bazie Fiata Ducato. Spakowani? No to w drogę!

Czym jest Trakt Pamirski?

To droga, a raczej trasa zaliczana do grona najwyżej położonych dróg na świecie. Prowadzi przez łańcuch gór Pamir na odludnych terenach Tadżykistanu, będąc wyzwaniem i jednocześnie wyprawowym celem wielu zmotoryzowanych podróżników. Najwyższe przełęcze Traktu Pamirskiego znajdują się na wysokościach 3615, 4280 i 4655 m n.p.m., podczas gdy maksymalne wysokości przebiegu europejskich dróg nie przekraczają 3000 m. Droga wiedzie w pobliżu granicy z Afganistanem, przez co podróż jej szlakiem nadaje jeździe posmak ryzyka ze względu na bliskość obszaru pełnego napięć społecznych i konfliktów zbrojnych.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 1

Paliwo z baniek

Ostatnia porządna stacja benzynowa znajduje się ok. 120 km przed granicą z Tadżykistanem. Słyszeliśmy, że diesel na Pamirze jest dostępny, ale dopiero na dalszych odcinkach trasy. Największym problemem ma być jednak jego jakość. Wniosek jest prosty: diesla nie wystarczy nam na cały Trakt Pamirski, a sprawę dodatkowo utrudnia fakt, że z Kirgistanu nie można wywieźć za granicę ani kropli paliwa – zakaz ten dotyczy również turystów.

W ostatniej większej wiosce przed granicą z Tadżykistanem widzimy stację benzynową, na której oczywiście diesla nie ma. Pytamy więc napotkanych lokalsów:

– Wiecie, gdzie kupić we wsi diesla dobrej jakości?

– Zapytajcie w sklepie.

W sklepie obsługuje nas natomiast 12-letni chłopak, który na pytanie o paliwo odpowiada: „Diesel? Jest” i prowadzi nas do starego kontenera znajdującego się za sklepem.

To właśnie tutaj dzieje się prawdziwa kontrabanda. Diesel ze stacji benzynowych w bardziej zurbanizowanych miejscowościach trafia do starego Kamaza, a później z Kamaza jest przelewany do baniek we wsi przy granicy z Tadżykistanem. Cena? Oczywiście ok. 20% wyższa niż na stacji. Nie mamy jednak wyboru. Lejemy paliwo do 20-litrowego dodatkowego kanistra, który wieziemy od początku tej podróży, oraz do nowo zakupionej 20-litrowej plastikowej bańki – tak na wszelki wypadek.

ReklamaCaravaning na Trakcie Pamirskim 2

Czy przejedziemy z tym przez granicę? Nie wiadomo

Metalowy kanister ukrywamy trochę głębiej w bagażniku i sprytnie przykrywamy go rzeczami, a plastikowy zostawiamy na wierzchu. Plan jest prosty: 10 l wlejemy jeszcze przed granicą do baku, a pozostałe 10 l w najgorszym wypadku oddamy celnikom. Strategia zakłada, że metalowy kanister pozostanie w bagażniku, zapomniany i nietknięty.

– Jeżeli zapytają nas na granicy, czy mamy jakieś paliwo, to co odpowiadamy?

– Że mamy 7–10 l.

– I oddasz im te 10 l bez walki?

– Oczywiście, że nie – będę o nie walczył jak lew.

Musicie nas zrozumieć – przejazd przez Pamir Highway wcale nie jest prostą sprawą. Szczególnie dla Fiata Ducato z 2014 r. bez napędu 4×4. I choć mamy całkiem spory bak paliwa, każde dolanie diesla wątpliwej jakości przybliża nas do awarii silnika, której akurat w Tadżykistanie chcielibyśmy uniknąć.

Dodajmy do tego wysokość przekraczającą 4 tys. m n.p.m., strome podjazdy, brak asfaltu i inne niedogodności, które sprawiają, że spalanie jest znacznie większe. Chcieliśmy mieć pewność, że samochód bezpiecznie dowiezie nas do samego końca Traktu Pamirskiego. Jak to się ostatecznie skończyło? Uratowały nas znajomość języka rosyjskiego Kacpra i jego umiejętności negocjacyjne.

Granica w przestworzach

Uchylamy szybę i z uśmiechem na twarzy witamy się standardowym zwrotem w tych rejonach:

– Salam Aleikum.

– Paliwo jest?

– Jest – 7 l.

– Nie wjedziecie z dodatkowym paliwem. Takie są procedury.

Nic nie daje tłumaczenie, że jesteśmy tylko turystami z Polski, że naszym marzeniem jest przejechanie Traktu Pamirskiego i że jeśli zatankujemy do naszego kampera gorszej jakości diesel, możemy mieć poważne problemy. Celnik jest uprzejmy, ale stanowczy. Nie ma mowy o żadnych dodatkowych litrach.

Po 15 minutach rozmowy i proszenia słyszymy:

– To nie jest moja decyzja. Rozmawiajcie ze „Starszym”.

Okazuje się, że pan „Starszy” jest bardzo miłym człowiekiem. Na nasz plastikowy kanister nawet nie zwraca uwagi. Nie pyta, nie drąży – po prostu puszcza nas dalej z uśmiechem na ustach.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 3
Granica w przestworzach

Reszta procedur przebiega bardzo sprawnie. No, może poza odpaleniem Marchewy, która nagle kompletnie nie reaguje na przekręcenie kluczyka. Na szczęście okazuje się, że to tylko obluzowana klema. Poprawiamy ją w ekspresowym tempie i ruszamy dalej – na pas ziemi niczyjej.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 4
Ziemia niczyja

Do przejechania mamy ok. 20 km, a pokonanie tego odcinka zajmuje zazwyczaj 30–40 minut. Droga prowadzi stromo pod górę przez surową, szutrową przełęcz położoną na wysokości 4280 m n.p.m. To nasze pierwsze zderzenie z taką wysokością. Nam zaczyna brakować tlenu, a Marchewie – mocy. Zdecydowanie trudniej się oddycha, a silnik wyraźnie gorzej reaguje na pedał gazu. Wszystko jest jednak w normie – po prostu na tej wysokości powietrza jest znacznie mniej. Na trasie napotykamy jeszcze jeden kirgiski checkpoint. Tym razem dochodzi do solidnego przeszukania. Tyle że nie samochodu, ale… naszej lodówki.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 5
Jezioro na 4 tys. m n.p.m.

– Oranżada? Mogę?

Początkowo wydaje nam się to dość dziwne. Później dowiadujemy się, że młodzi rekruci wysyłani są tutaj na cały rok. Mieszkają w ekstremalnych warunkach, bez dostępu do internetu i kontaktu z rodzinami. Nie dziwimy się więc, gdy chłopak prosi o hasło do naszego Starlinka, aby choć na chwilę móc się połączyć ze swoimi bliskimi. Kiedy odjeżdżamy, serdecznie nam dziękuje, a oranżadę szybko chowa do kieszeni munduru.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 6
W tych górach jesteś sam

Na tadżyckiej granicy

I tutaj spotyka nas coś, czego przez całą dotychczasową podróż po Azji Centralnej udało nam się uniknąć – ktoś próbuje nas oszukać. Na ostatniej bramce zatrzymują nas w celu opłacenia dokumentu związanego z przewozem żywności (?). Nie zastanawiamy się długo. Wyciągamy portfel i płacimy odliczoną kwotę. Dopiero chwilę później zaczynamy się zastanawiać: gdzie jest paragon? Gdzie potwierdzenie? Skąd właściwie wiemy, że zapłaciliśmy właściwą kwotę? Zapala nam się czerwona lampka.

– Czy ten facet nas właśnie oszukał?

– Chyba tak. Zawracajmy i dopytajmy o szczegóły.

Gdyby nie znajomość języka rosyjskiego Kacpra, prawdopodobnie machnęlibyśmy na to ręką. Kacper jednak wraca i zaczyna rozmowę. Dopytuje o cennik, paragon i potwierdzenie, że zapłacona przez nas kwota jest prawidłowa. Zgadnijcie, co się stało. Po 15 minutach słownej walki i tłumaczeniu, że mamy nagrania, facet oddaje nam nasze pieniądze. Sukces!

Kiedy złość trochę nam mija, zaczyna do nas docierać coś zupełnie innego. Halo… przecież właśnie przekroczyliśmy granicę! Jesteśmy w Tadżykistanie. I właśnie zaczynamy przejazd jedną z najwyżej położonych dróg na świecie. Znajdujemy się na wysokości ponad 4 tys. m naszym domem na kółkach. Uśmiechy nie schodzą nam z twarzy. Czy to się w ogóle dzieje naprawdę?!

Caravaning na Trakcie Pamirskim 7

Caravaning na Trakcie Pamirskim 8
Przełęcz na 4655 m n.p.m.

Miasto na końcu świata

Po paru dniach jazdy przez pamirskie bezdroża wjeżdżamy do pierwszego większego skupiska ludzi na naszej trasie. Murgob oficjalnie nie jest nawet miastem. To raczej ogromna, chaotyczna wioska, a w promieniu kilkuset kilometrów jest to jedyne miejsce, w którym znajdziemy szpital, szkoły, hotele, posterunki wojskowe, urząd czy duży bazar.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 9
Miasto pośrodku niczego

Zabudowa Murgobu jest bardzo charakterystyczna. Niemal wszystkie domy są parterowe, wykonane z gliny i bielone. Nie ma tu wysokich bloków, asfaltowych dróg prowadzących przez osadę ani centralnego ogrzewania. Przez lata prąd pochodził głównie z paneli słonecznych i generatorów.

Stęsknieni za lokalnym jedzeniem zjeżdżamy w ciasne uliczki i zaczynamy szukać restauracji. Wybór nie jest zbyt duży. Właściwie jest tylko jedna knajpa – bez szyldu i jakiejkolwiek reklamy. Już po wejściu zauważamy, że ściany budynku niebezpiecznie uginają się pod ciężarem dachu. W pierwszym pomieszczeniu stoi duży piecyk, na którym właśnie gotuje się ogromny gar mięsa. Wołowina? Baranina? Dopiero później dowiadujemy się, że jemy mięso z jaka.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 10
Ugięte ściany restauracji

Jaki na Pamirze są jednym z fundamentów przetrwania lokalnej ludności. Dają mleko, mięso, skóry i wełnę, a przede wszystkim są doskonale przystosowane do ekstremalnych warunków. A przypomnijmy – wciąż znajdujemy się na wysokości ok. 3600 m n.p.m. Zimą temperatura potrafi tutaj spaść nawet do –50°C.

Bardzo uprzejma pani wita nas w progu i wskazuje niewielki pokoik po prawej stronie. W środku znajduje się długi stół i 12 miejsc siedzących. Jesteśmy tylko w czwórkę – razem z przyjaciółmi poznanymi na trasie – ale nie ma to większego znaczenia. Gości i tak jest niewielu. Wybór dań również nie powala. Zamawiamy porcję lagmanu, czyli tradycyjnego dania Azji Centralnej na bazie makaronu, mięsa i warzyw, oraz ryż z mięsem z jaka. Początkowo podchodzimy do jedzenia nieco nieufnie. Zupełnie niepotrzebnie. Mięso jest świeże i idealnie przygotowane, a makaron smaczny i aromatyczny. Dopiero po chwili zauważamy coś jeszcze.

Pod piecykiem, na którym przygotowywane jest nasze jedzenie, palą się… plastikowe butelki. Na początku jesteśmy zaskoczeni. Później zaczynamy rozumieć, dlaczego. Na tych wysokościach praktycznie nie ma drzew. Czym więc ogrzewać domy i na czym gotować w miejscu, które z pozoru wygląda jak koniec świata? Węgiel? To rozwiązanie przede wszystkim dla tych, których na niego stać. Jest drogi, a dodatkowo trzeba go tutaj przetransportować przez wysokogórskie przełęcze. Pozostaje więc… łajno i śmieci.

Zbieranie wysuszonych odchodów zwierzęcych latem to dla wielu rodzin jedyny, a przede wszystkim darmowy sposób na przygotowanie opału na zimę. Właściwie gdy tylko wiosną robi się trochę cieplej, mieszkańcy zaczynają przygotowania do kolejnej zimy. Zbierają, suszą i gromadzą wszystko, co później pozwoli im przetrwać miesiące siarczystego mrozu. A kiedy zapasy łajna i węgla zaczynają się kończyć, w piecach lądują stare opony, plastikowe butelki i inne odpady z pobliskiego bazaru kontenerowego. Skutek? Zimą nad Murgobem unosi się gęsty, toksyczny dym, a problem smogu staje się codziennością mieszkańców.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 11
Murgob – targ z kontenerów

To właśnie tutaj, na wysokości 3600 m, pośród surowych pamirskich gór, dociera do nas, jak bardzo inne może być życie w miejscu oddalonym od naszego świata o tysiące kilometrów. Witamy w rzeczywistości mieszkańców Murgobu.

ReklamaCaravaning na Trakcie Pamirskim 12

Droga przez mękę

– Czy to się kiedyś skończy?

– Po prostu spróbujmy może jechać trochę wolniej?

Po chwili wybuchamy śmiechem, bo zaczynamy brzmieć jak dzieci, które przykładają usta do wentylatora i wydają z siebie dziwne, zniekształcone dźwięki jak jakiś robot. Wszystko przez „tarkę” – wyjątkowo intensywną na pamirskich drogach. To charakterystyczne poprzeczne pofałdowanie szutrowej nawierzchni, które sprawia, że samochód podskakuje niemal bez przerwy. Im szybciej jedziemy, tym gorzej. Zwolnienie niewiele jednak pomaga. Modlimy się tylko, żeby zabudowa wytrzymała, bo w środku dosłownie wszystko się trzęsie.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 13

W tym momencie zjeżdżamy z głównej trasy M41 i wjeżdżamy do Doliny Wachańskiej – jednej z najbardziej malowniczych części Traktu Pamirskiego. Droga ciągnie się tutaj niemal przy samej granicy z Afganistanem. Właściwie wszystko, co widzimy po drugiej stronie rzeki Pandż, to właśnie Afganistan. Obcy, nieznany nam kraj, który kojarzy się przede wszystkim z wieloletnim konfliktem i trudną sytuacją bezpieczeństwa. Do doliny wjeżdżamy w cztery samochody na polskich rejestracjach. Daje nam to trochę więcej pewności siebie – w grupie zawsze raźniej. Dwa kampery mają napęd 4×4, jeden napęd na tył, a tylko nasza Marchewa jest przednionapędowa.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 14
Po drugiej stronie Afganistan

Caravaning na Trakcie Pamirskim 15
Ekipa Pamirska

I właśnie wtedy pojawia się pytanie: czy zjeżdżanie z głównej trasy było dobrym pomysłem?

Caravaning na Trakcie Pamirskim 16

Najtrudniejszy przejazd w życiu

Jeżeli zapytacie nas, jaki był najtrudniejszy fragment Traktu Pamirskiego, zgodnie odpowiemy: ten z przekraczaniem kamienistej rzeki. Jest jeden taki fragment trasy, na przełęczy, gdzie po południu droga zamienia się w rzekę. I nie mamy na myśli małego strumyczka, tylko regularną rzekę – z wodą sięgającą do kolan i kamienistym dnem.

Dlaczego pojawia się ona tylko po południu? W ciągu dnia słońce ogrzewa lodowiec, powodując topnienie dużych ilości lodu. Woda zaczyna spływać z gór, rzeka wylewa z koryta i zamienia drogę w przeszkodę, która dla nas staje się praktycznie nieprzejezdna. Rano jednak woda znika, ale szybko się okazuje, że wcale nie ona jest naszym największym problemem.

Problemem jest nawierzchnia. Nie jesteśmy nawet pewni, czy można ją nazwać drogą. To po prostu stos luźno leżących kamieni o najróżniejszych kształtach i rozmiarach. Sprawy nie ułatwia fakt, że droga prowadzi pod górę, co jeszcze bardziej podnosi poprzeczkę dla przednionapędowego Ducato. Dwa pierwsze samochody z napędem 4×4 mają spore problemy z przejazdem. Widać, że pokonanie tego odcinka wcale nie będzie łatwe. Zdajemy sobie sprawę, że bez odpowiedniego przygotowania trasy nie uda nam się przejechać. Ostatnie, czego chcemy, to awaria samochodu pośrodku niczego – w miejscu, gdzie dostęp do części do Fiata jest praktycznie zerowy, a możliwość holowania busa graniczy z cudem.

Patrzę ukradkiem na Pawła. Do tej pory przy każdym trudniejszym przejeździe był oazą spokoju. Tym razem wygląda jednak na trochę bardziej zestresowanego. Na twarzy ma wypisane zaniepokojenie, które próbuje zamaskować energicznym przerzucaniem kamieni. Po godzinie udaje nam się utorować w miarę bezpieczną trasę dla naszych busów. Kacper siada za kierownicą i odpala silnik. Niczym kierowca Formuły 1 wizualizuje w głowie cały przejazd.

– Nie będzie łatwo…

Nie może jechać za wolno, bo jeśli się zatrzyma, później może już nie ruszyć. Nie może też jechać za szybko, żeby czegoś nie urwać. Do tego musi uważać, żeby nie przypalić sprzęgła, które jest już mocno nadwyrężone. Sprawy nie ułatwia fakt, że na tej wysokości silnik ma ok. 40% mniej mocy.

Sprzęgło. Jedynka. Gaz

Marchewa rusza do przodu, nieustannie zmieniając tor jazdy i omijając najbardziej newralgiczne fragmenty drogi. Kamienie uderzają w podwozie. Na szczęście metalowa osłona pod silnikiem ratuje naszą miskę olejową. Największą przeszkodą okazują się duże betonowe rury, tworzące prowizoryczny most. Musimy trafić kołami dokładnie w ułożone na nich trapy, żeby nie wpaść w dużą szczelinę. Jeden zły ruch mógłby się skończyć zawieszeniem samochodu.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 17
Czy to wciąż droga

Jeszcze tylko ostatni strzał ze sprzęgła. Gaz. Przypalona opona…

I mamy to! Udało się!

Wszyscy odetchnęli z ulgą. Marchewa również.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 18

Rzeka to granica

Po przełęczy zjeżdżamy do małych wiosek, gdzie czas zdaje się płynąć zupełnie inaczej. Nagle zaczynamy doceniać, jak bardzo brakowało nam zieleni. Z uśmiechem na twarzach mijamy pierwsze drzewa, których w wysokich partiach gór po prostu nie ma. Widzimy ludzi pracujących w polu. Zamiast maszyn używają ręcznych sierpów i kos. Siano układają w małe snopki, a następnie zarzucają je sobie na plecy i w ten sposób transportują do swoich domów. Czasami pomagają im w tym również osiołki.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 19
Dolina Wachańska

Dla nas, ludzi z Europy, taki widok jest niemal jak podróż w czasie. Młodsze pokolenia nie pamiętają, jak na polach nie pracowały maszyny, tylko ludzie. Dla nas to trochę jak teleportacja do czasów młodości naszych babć i dziadków. Tutaj jednak taki sposób życia wciąż jest codziennością. Można zobaczyć całe rodziny pracujące przy zbiorach. Dzieci pomagają rodzicom w przygotowaniach do zimy, zamiast spędzać całe wakacje na odpoczynku i zabawie. To jeden z tych momentów, kiedy zaczynamy jeszcze bardziej doceniać nasze codzienne życie w Europie – dostęp do edukacji, infrastruktury, ogrzewania czy zwyczajnie poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności kolejnego dnia.

W tym rejonie stacjonuje również sporo wojska. Młodzi żołnierze patrolują tereny wzdłuż granicy, a część z nich pracuje przy budowie ogrodzeń oddzielających Tadżykistan od Afganistanu. W rozmowach z mieszkańcami dowiadujemy się również o ograniczeniach dotyczących religijnego ubioru w tym kraju. Władze od lat wprowadzają regulacje dotyczące wyglądu i praktyk religijnych, a w przestrzeni publicznej ograniczana jest m.in. możliwość noszenia niektórych islamskich strojów czy zapuszczania brody. Jednocześnie w Pamirze bardzo widoczne są lokalne tradycje. Kobiety często noszą tradycyjne chustki, a do tego kolorowe sukienki lub tuniki ze spodniami. Cekiny zdecydowanie nie wyszły tutaj z mody.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 20
Rzeka to granica

Bardzo miłe jest to, że mieszkańcy mijanych wiosek niemal zawsze witają nas uśmiechem i machają do nas, gdy przejeżdżamy. Jednocześnie trudno nie zauważyć, jak skromne są warunki życia w wielu mijanych miejscowościach.

Spektakularny finisz

Zostało nam ostatnie 200 km. Mamy wybór – nowo wybudowana droga albo stara trasa przez góry, będąca częścią oryginalnego Traktu Pamirskiego. Oczywiście wybieramy to drugie. Po kilku godzinach jazdy zaczynamy jednak żałować tej decyzji. Spalony słońcem krajobraz, wszechobecny kurz i brak miejsc, w których można się zatrzymać na noc, dają nam mocno w kość. W końcu docieramy do świeżo wybudowanej drogi

prowadzącej do Duszanbe. I wtedy po raz kolejny zaczynamy doceniać rzeczy, które na co dzień wydają nam się zupełnie oczywiste.

Asfalt

Gładka nawierzchnia, brak kamieni, dziur i ciągłego podskakiwania samochodu. Nagle jazda staje się banalnie prosta. Do Duszanbe docieramy późnym popołudniem. Parkujemy samochód w parku i ruszamy na nocne zwiedzanie stolicy. Trafiamy na wyjątkowy moment – cały kraj przygotowuje się właśnie do obchodów 35-lecia niepodległości Tadżykistanu. W mieście pojawia się coraz więcej ogromnych banerów z wizerunkiem Emomaliego Rahmona, który nieprzerwanie sprawuje władzę w Tadżykistanie od 1994 r. Skala tej propagandy robi na nas ogromne wrażenie.

Caravaning na Trakcie Pamirskim 21
Dyktator z Duszanbe

Duszanbe wydaje nam się trochę miastem wydmuszką. W porównaniu z resztą kraju roi się tutaj od luksusowych restauracji, hoteli i reprezentacyjnych budynków. Największe wrażenie robi jednak monumentalna, często całkiem nowa architektura – między innymi gmachy instytucji państwowych czy teatru narodowego.

Mimo wszystko Duszanbe bardzo nam się podoba. Uważamy, że stolicę zawsze warto zobaczyć. Dopiero wtedy można dostrzec znacznie szerszy obraz kraju i uniknąć wyrabiania sobie opinii na podstawie jednego, często bardzo odległego od stolicy regionu.

Duszanbe jest też końcem naszej trasy

Tę przygodę będziemy pamiętać do końca życia. Niedostępność i surrealizm miejsc, w których się znajdowaliśmy, mocno zapisały się w naszych głowach. Każdego dnia nasze mózgi były bombardowane kolejną dawką silnych wrażeń, nowych doświadczeń i osobistych odkryć. Jeśli zastanawiacie się, czy do przejechania Traktu Pamirskiego potrzebujecie specjalnego samochodu terenowego, po przeczytaniu naszego artykułu macie już odpowiedź. Nie potrzebujecie. Potrzebujecie za to dobrego przygotowania, odrobiny rozsądku, cierpliwości i przede wszystkim chęci przeżycia przygody. A my jak zwykle zachęcamy Was gorąco do podróżowania i odkrywania świata – nawet tego, który znajduje się tuż za rogiem.

Bo czasami wcale nie trzeba jechać na drugi koniec świata, żeby znaleźć coś, co zostanie z nami na całe życie.

Do zobaczenia na trasie!

Andrea Rząsa, Kacper Owczarek

Andrea i Kacper – bardziej znani w social mediach jako Spakowani w Drogę. Na swoim kanale na YouTubie pokazują, jak wyglądają dalekie podróże, i udowadniają, że wszystko jest możliwe. Swoim samodzielnie przerobionym kamperem zwanym Marchewą przejechali już przez Półwysep Arabski i właśnie wracają z wyprawy po Azji Centralnej.

Artykuł pochodzi z numeru 5 (131) 2026 r. magazynu „Polski Caravaning”.

Chcesz być na bieżąco? Zamów prenumeratę – teraz jeszcze taniej i szybciej


Redakcja22.11.2026
Obserwuj nas na Google News Obserwuj nas na Google News